Vrijheidsbeperkende maatregelen

Vrijheidsbeperking in de zorg is een maatschappelijk controversieel thema. Het gaat over mensen in kwetsbare situaties en confronteert ons met moeilijke vraagstukken over keuzes en vrijheid. Vrijheidsbeperkende maatregelen (VBM) hebben een grote impact op de kwaliteit van leven van diegene op wie ze worden toegepast. Deze maatregelen houden verder ook risico’s in voor betrokken medewerkers, die bovendien gevolgen kunnen ervaren van het uitvoeren van dergelijke handelingen.

Onder meer omwille van de grondrechtelijke, maatschappelijke en politieke bekommernissen heeft Zorginspectie in de periode van 2016-2018 aan de hand van een intersectorale inspectieronde, de praktijk en toepassing van vrijheidsbeperkende maatregelen in beeld gebracht over de verschillende sectoren en voorzieningen heen waar minderjarigen worden opgevangen. De bevindingen van deze sectoroverschrijdende inspectieronde waren een goede aanzet om het gebruik van vrijheidsbeperkende maatregelen tegen het licht te houden. De laatste jaren zijn er op basis hiervan heel wat (beleids)initiatieven ontwikkeld rond de preventie en toepassing van vrijheidsbeperkende maatregelen (o.a. in de geestelijke gezondheidszorg). Een stand van zaken is te vinden via onderstaand overzicht.