Testen op COVID-19 in residentiële zorgvoorzieningen

Er zijn 2 testcircuits om bewoners/zorggebruikers en medewerkers in zorgvoorzieningen te testen waarbij testen op COVID-19 wordt terugbetaald door de overheid:

  1. het testcircuit via de klinische labo’s: testen volgens de indicaties en gevalsdefinitie van Sciensano die evolutief zijn in de tijd. Hieronder vallen ook de indicaties voor serologische testen.
  2. het testcircuit via het federale platform van universitaire labo's: breder testen met moleculaire testen (PCR) in zorgvoorzieningen volgens het testbeleid van de Vlaamse overheid. 

De belangrijkste verschillen vindt u samengevat in onderstaand overzicht.
De toelichting vindt u verder op deze webpagina.

Type Federaal platform: PCR-test Zelfgekozen klinisch labo:
PCR-test
Antigen sneltest Zelftest
Aanvraag Aanvraag testkits: e-loket Aanvraag testkits: contactname labo Verkrijgbaar in de apotheek op voorschrift van een arts Zonder voorschrift vrij verkrijgbaar in apotheek of supermarkt
Specifieke kenmerken

Geschikt voor collectieve uitbraakgerichte testing van medewerkers en bewoners/zorggebruikers
→ Uitbraakgericht testen in zorgvoorzieningen vanaf één positieve casus

Geschikt voor de individuele en collectieve uitbraakgerichte testing van bewoners/zorggebruikers en medewerkers conform de indicaties van Sciensano
→ Uitbraakgericht testen in zorgvoorzieningen vanaf twee positieve casussen
Een snelle eerste indicatie van een besmetting uitgevoerd door medisch geschoold personeel Een snelle eerste indicatie van een besmetting dewelke men zelf kan afnemen
Registratie Registratie in de CTPC-tool Registratie conform de richtlijnen van het RIZIV Registratie in de CTPC-tool en het e-loket (dagelijkse bevraging). Deze laatste enkel voor Ag-sneltesten geleverd door de Vlaamse Overheid. Geen registratie nodig

Snel naar:

Deel 1: PCR-testen

Deel 2: Sneltesten

DEEL 1: PCR-testen

De teststrategie voor residentiële zorgvoorzieningen

Wanneer testen met PCR-testen?

1. Individuele bewoners/zorggebruikers en medewerkers testen

Een arts kan een test voorschrijven voor bewoners/zorggebruikers en medewerkers die aan de gevalsdefinitie en indicaties voldoen die u terugvindt op de website van Sciensano. De indicaties zijn evolutief in de tijd. Raadpleeg dus steeds de laatste versie. Algemeen genomen zijn voor residentiële zorgvoorzieningen volgende indicaties frequent van toepassing ongeacht de vaccinatiegraad van een persoon:

  • elke persoon met symptomen die kunnen wijzen op COVID-19;
  • nieuwe opnames in residentiële zorgvoorzieningen;
  • testen van bewoners/zorggebruikers en medewerkers naar aanleiding van clusteronderzoek in residentiële zorgvoorzieningen.

Het test-, quarantaine-/isolatiebeleid van de voorziening dient steeds strikt aan te sluiten op de beslissingen van de Interministeriële Conferentie Volksgezondheid (IMC) die bekrachtigd werden door de Vlaamse Taskforce COVID-19 Zorg en houdt rekening met mogelijke wijzigingen in de circulerende variant (besmettelijkheidsgraad, ernst van symptomen). Voor meer informatie hierover, verwijzen we naar de nota “Testing, isolatie en quarantaine, een (middel)lang termijn strategie” van de Risk Management van 7 maart 2022.  

2. Breder testen bij een (mogelijke) uitbraak

Het testbeleid bij een uitbraak wordt uitgebreid toegelicht:

De testindicaties voor Vlaamse zorgvoorzieningen bestaan uit volgende vuistregels:

  • vanaf 1 bevestigde positieve bewoner/zorggebruiker of medewerker kan/kunnen de medisch verantwoordelijke(n) van een zorgvoorziening beslissen om over te gaan tot een bredere testing van andere bewoners/zorggebruikers en/of medewerkers;
  • de beslissing tot een uitgebreidere testing wordt genomen na een risico-analyse waarbij de contacten in kaart worden gebracht. 
  • Elke voorziening is verplicht een Outbreak Management Team (OMT) samen te stellen. De CRA maakt hier steeds deel van uit. Voor het test-, quarantaine-/isolatiebeleid wordt een beleid uitgewerkt op het niveau van de voorziening inzake contactonderzoek, het te voeren testbeleid, de te nemen maatregelen bij risicocontacten inzake testing en quarantaine, de te nemen maatregelen voor (symptomatische – asymptomatische) positief geteste personen inzake isolatie, enz. binnen de lijnen van het niveau bepaald door de IMC.

Voor uitbraakgericht testen kan u kiezen of u beroep doet op de universitaire labo’s van het federale platform of zelf een klinisch labo aanspreekt. Bij een testing via een zelfgekozen klinisch labo is een terugbetaling voorzien voor clusteruitbraken vanaf 2 bevestigde besmettingen conform de indicaties van Sciensano.

Personen die 180 dagen geleden een bevestigde COVID-19 infectie doormaakten en die opnieuw symptomen van COVID-19 ontwikkelen, moeten enkel opnieuw getest worden bij ernstige symptomen, of bij milde symptomen en een epidemiologische link met een bevestigd geval. Het resultaat van een nieuwe PCR-test is namelijk weinig informatief aangezien het resultaat nog positief kan zijn ten gevolge van de eerste infectie.

Indien er sprake is van een cluster in de voorziening met doorbraakinfecties (COVID-19 infecties bij volledig gevaccineerde bewoners) wordt geadviseerd om enkel diegenen die minder dan 90 dagen geleden besmet zijn, vrij te stellen van testen en quarantaine. De medisch verantwoordelijke kan de test- en quarantainestrategie aanpassen aan de specifieke situatie.

Welke zorgvoorzieningen kunnen testen volgens de indicaties van de Vlaamse overheid?

De bredere teststrategie maakt een onderscheid tussen groepen van assistentiewoningen/serviceflatgebouwen en de andere residentiële zorgvoorzieningen (woonzorgcentra, centra voor herstelverblijf, psychiatrische verzorgingstehuizen, residentiële revalidatievoorzieningen en revalidatieziekenhuizen).

In de regel wordt een groep van assistentiewoningen/serviceflatgebouwen beschouwd als een thuissituatie waardoor de indicaties van Sciensano en de richtlijnen voor contactonderzoek bij gewone burgers van toepassing zijn. Er kunnen situaties zijn waarbij ook een bredere testing voor een groep van assistentiewoningen/serviceflatgebouw is aangewezen (bijvoorbeeld wanneer de werking zeer nauw verweven is met het woonzorgcentrum of bij een acute uitbraak). In dit geval kan de beheersinstantie zich richten tot zorginfecties@vlaanderen.be en zal er worden gekeken voor welke doelgroep een bredere testing aangewezen kan zijn om het medische beleid verder vorm te geven.

PCR-testen aanvragen

Testen in samenwerking met een zelfgekozen klinisch labo

Een testing via een zelfgekozen klinisch labo dient altijd strikt volgens de indicaties en gevalsdefinitie van Sciensano te gebeuren. De regels en voorwaarden omtrent de terugbetaling van deze testen vindt u terug op deze webpagina van het RIZIV.

Indien u kiest voor een klinisch labo, neemt u zelf contact op met hen voor verdere afspraken omtrent de opmaak van het voorschrift door de arts, de terugkoppeling van de resultaten en de terugbetaling van de test. Het klinisch labo staat zelf in voor de levering van het testmateriaal en het ophalen van de stalen. U kan geen testmateriaal aanvragen bij de Vlaamse overheid via het e-loket.

Het kan aangewezen zijn om een beperkte strategische voorraad testkits aan te leggen in uw voorziening, in samenspraak met het labo waarmee u nu samenwerkt, om individuele bewoners/zorggebruikers en medewerkers te testen. Dit biedt u de kans om in geval van een mogelijke casus, snel de persoon met symptomen te testen en eventueel de nauwe hoog-risico contacten.

Testen in samenwerking met het federale platform

1. De opzet van het federale platform

Het federale platform is voornamelijk geschikt om meerdere bewoners of medewerkers tegelijk te testen, in een preventieve testronde of naar aanleiding van uitbraken. Het federale platform is niet geschikt om individuele tests af te nemen.

Via het federale platform bestelt u niet enkel een testkit maar ook een analyse bij het toegewezen universitaire labo. Na levering van de testen moet u de afnames van de testen registeren en de labo-aanvraag doen via de webtoepassing Corona Test Prescription & Consultation (zie verder). 

Het "federale platform” bestaat uit acht universitaire testcentra waarvan er vijf actief zijn in Vlaanderen. Het federale platform engageert zich om binnen de 24uur na aankomst van de stalen in het labo een testresultaat op te leveren. Uw voorziening wordt toegewezen aan een labo op basis van uw postcode. U ziet hier welke labo's welke regio's zullen bedienen: 

Provincie zorgvoorziening Postcode zorgvoorziening Labo Code labo
West-Vlaanderen 8000-8999 UZ Gent 84470073
Oost-Vlaanderen 9000-9999 UZ Gent 84470073
Limburg 3500-3999 UZ KU Leuven 82470091
Vlaams-Brabant 3000-3499 UZ KU Leuven 82470091
Vlaams-Brabant 1500-1999 CONSORTIUM (Liège & ULB-IBC & UCL-ST-LUC) 0425663615
(KBO)
Antwerpen 2000-2999 UZ Antwerpen  81160393
Brussel Hoofdstedelijk Gewest 1000-1299 CONSORTIUM (Liège & ULB-IBC & UCL-ST-LUC) 0425663615
(KBO)

2. Testmateriaal aanvragen via het federale platform

Alle ouderenzorgvoorzieningen (woonzorgcentra, centra voor herstelverblijf, centra voor kortverblijf en groepen van assistentiewoningen) die toegang hebben tot het e-loket kunnen zelf rechtstreeks het testmateriaal aanvragen onder de module 'COVID-19'. De handleiding pdf bestandtesting e-loket 2021 (362 kB) bevat een stappenplan en richtlijnen om een aanvraag in te dienen via het e-loket.

3. Levertijd

Om een goede dienstverlening te voorzien, verzoeken wij u om zoveel als mogelijk aanvragen in te dienen binnen de normale kantooruren. Hou rekening met onderstaande tijdslijnen voor aanvragen in het kader van uitbraakbeheersing. In het geval van een dringende aanvraag zal de levering zo snel mogelijk na de aanvraag volgen.

Van maandag tot en met vrijdag:

  • bestellen vóór 16 uur: leveren volgende dag vanaf 9 uur
  • bestellen ná 16 uur: leveren volgende dag vanaf 12 uur

Zaterdag en zondag:

  • bestellen op zaterdag of zondag: leveren op maandag vanaf 12 uur

Leveringen gebeuren door de firma Medista.
De testen worden opgehaald door de firma BBC of Cerba Research afhankelijk van uw postcode.

Postcode woonzorgcentrum Naam logistieke partner
1000-1299 Cerba Research
1500-1999 Cerba Research
2000-2999 BBC i.s.m. UZA
3000-3999 BBC
8000-8999 BBC
9000-9999 BBC

Terugbetaling

Testen via het federale platform zijn volledig terugbetaald. Zowel het testmateriaal als de analyse worden rechtstreeks vergoed vanuit de overheid. U vraagt hiervoor via het e-loket het testmateriaal en de analyse aan. Er zal geen factuur volgen.

Testen via een zelfgekozen klinisch labo zijn terugbetaald volgens de geldende indicaties van Sciensano. De terugbetaling van deze testen gebeurt volgens de richtlijnen van het RIZIV waarbij er een facturatie plaatsvindt. Elke test die aan de voorwaarden voldoet om gefactureerd te worden aan het RIZIV is volledig vergoed. Er is geen remgeld t.a.v. de patiënt. Testen die niet gefactureerd mogen worden aan het RIZIV zijn ten eigen laste. Het gaat hier bijvoorbeeld om preventieve testings van medewerkers, een test die vereist wordt door een buitenlandse overheid bij een internationale reis, testen van laag-risico contacten, enzovoort. Indien u samenwerkt met een zelfgekozen labo kan u geen testmateriaal bestellen via het e-loket maar zal het labo u zelf van testkits moeten voorzien.

Meer informatie over de terugbetalingsvoorwaarden voor opsporingstesten naar het coronavirus tijdens de COVID-19-pandemie.

Op de website van het RIZIV vindt u ook meer informatie over de vergoeding afname stalen bij systematische PCR-testen in residentiële voorzieningen door huisartsen.

Draaiboek en handleidingen voor afname van PCR-testen

Handleidingen om testen voor te schrijven, analyses aan te vragen en resultaten te raadplegen

Het gebruik van de webtoepassing CTPC is verplicht voor elke testing via het federale platform. U vindt hier deze Corona Test Prescription and Consultation webtoepassing. Gebruik bij voorkeur een recente browser (Chrome of Firefox).

Via deze webtoepassing kan de arts (bv. de arbeidsarts of de CRA-arts), na authenticatie van zijn identiteit en autorisatie, voorschriften aanmaken voor een bepaalde zorgvoorziening. De arts kan ook een elektronisch mandaat geven aan een ander persoon om onder zijn verantwoordelijkheid de ingave van de gegevens te doen. Via de webtoepassing kan de arts van de voorziening ook de testresultaten van de voorbije 14 dagen raadplegen van alle geteste personen die behoren tot de zorgvoorziening.

Ondersteuning van VIVEL voor de webtoepassing CTPC

De VIVEL-academie biedt ook webinars aan over deze webtoepassing. Op het YouTube-kanaal van de VIVEL-academie vindt u ook korte instructiefilmpjes terug. 

PCR-testresultaten

De doelstelling van het federale platform is om binnen 24 uur na aankomst van de stalen de resultaten beschikbaar te stellen via de CTPC-tool.
Nadat u de resultaten hebt gekregen, volgt u onze richtlijnen voor zorgprofessionals voor uw specifieke sector.  

Inzet van beschermingsmateriaal en hygiëne

Blijf ook na het testen continu de nadruk leggen op het correcte gebruik van beschermingsmateriaal bij uw medewerkers en de doorgedreven hygiëne en handhygiëne. Dit blijft essentieel om besmettingen te vermijden. Op onze website vindt u affiches en instructiefilmpjes over de inzet van materialen en hygiëne.

Genoom-analyse (sequencing)

De bescherming die de vaccins bieden, is hoog, maar geen enkel vaccin garandeert 100% bescherming. Bovendien is deze beschermingsgraad afhankelijk van onderliggende aandoeningen van een persoon, het type vaccin en circulerende virusvarianten.

Vandaar dat er waakzaamheid en alertheid nodig is bij positieve testresultaten en/of uitbraken ongeacht de vaccinatiestatus.

Dit impliceert dat personen die mogelijke symptomen van COVID-19 vertonen (ongeacht de vaccinatiestatus) nog steeds moeten getest worden met een PCR-test.

Indien deze persoon een positieve PCR-test aflegt, is het mogelijk dat het labo het staal verder onderzoekt en hier een genoomanalyse (sequencing) op uitvoert.

Deze genoomanalyse geeft belangrijke informatie over de circulatie van (nieuwe) varianten van het virus.
Het labo voert de genoomanalyse van een staal uit indien voldaan is aan de indicaties van het RIZIV. Deze indicaties worden opgesomd in het 
RAG-advies van 15 maart 2021. Het is aangewezen dat er medisch overleg plaatsvindt met het labo zodat er een correcte interpretatie van de testresultaten kan geboden worden.

Onderstaande labo’s voeren deze genoomanalyse uit volgens de richtlijnen van het RIZIV:

Provincie voorziening Labo
West-Vlaanderen AZ Delta Roeselare
Oost-Vlaanderen UZ Gent
Limburg Jessa ziekenhuis
Vlaams-Brabant UZ KU Leuven
Antwerpen

UZ Antwerpen – Imeldaziekenhuis – Ziekenhuis Netwerk Antwerpen (ZNA)

Brussels Hoofdstedelijk Gewest UCL-St-Luc
Brightcore (LHUB-ULB/IBC en UZ Brussel)

 

Contact en vragen
Onderwerp vraag  Ik neem contact op met Bereikbaarheid
Leveren van testmateriaal Medista testing@medista.be
02 646 00 35 (weekdagen: 9u-17u, enkel bij urgentie situaties ook te bereiken buiten de kantooruren)
Ophalen van stalen Cerba Research
(PC¹ 1000-1999)
COVID19@cerbaresearch.com
09 240 94 00 (weekdagen: 9u-17u - weekend:9u-13u)
  BBC (PC 2000-3999 en 8000-9999) covid@bbc-express.com
02 537 00 07 (elke dag van 8u-18u)
Testresultaten en CT-waarden CONSORTIUM (Liège & ULB-IBC & UCL-ST-LUC) (PC 1000-1999) COVID19@cerbaresearch.com
09 240 94 00 (weekdagen: 9u-17u - weekend: 9u-13u)
  UZA (PC 2000-2999) platformbis@uza.be - 03 821 21 82 (elke dag van 9u-17u)
  UZ Leuven
(PC 3000-3999)
covidplatform@uzleuven.be 
016 34 69 33 (elke dag van 8u-22u)
  UZ Gent (PC 8000-9999) covidlab@uzgent.be
09 332 11 66 (elke dag van 7u-19u)
Vraag/klacht³ Agentschap ZG² covid19testen@vlaanderen.be (ma-vrij tijdens kantooruren)
Medische noodgevallen Team infectieziektebestrijding - Agentschap ZG

infectieziektebestrijding@vlaanderen.be
Tijdens de kantooruren: 02 553 36 71
Buiten de kantooruren: 02 512 93 89

¹ PC = Postcode 
² Agentschap Zorg en Gezondheid 
³ Vraag/klacht over testen in ouderenzorgvoorzieningen, psychiatrische verzorgingstehuizen, residentiële revalidatievoorzieningen en revalidatieziekenhuizen

Deel 2: Sneltesten

Algemeen

Antigen (Ag) sneltesten zijn geschikt om sterk besmettelijke personen met een hoge virale lading snel te detecteren.
De handleidingen voor de verschillende merken van sneltesten vindt u onderaan deze webpagina terug.

Aan het gebruik van sneltesten zijn volgende algemene voorwaarden verbonden:

  • De sneltest wordt afgenomen door het daarvoor opgeleide personeel met het nodige beschermingsmateriaal.
  • De inzet van sneltesten gebeurt onder de verantwoordelijkheid van en in overleg met de lokale medische verantwoordelijken, CRA en/of arbeidsarts.
  • Ag-sneltesten presteren het best bij een recent begin van de symptomen. Het is daarom aan te raden om deze testen te gebruiken bij een maximale symptoomduur van vijf dagen.

  • Bij symptomatische bewoners, zorggebruikers of patiënten, medewerkers en bezoekers heeft een PCR-test steeds de voorkeur op een Ag-sneltest.

De ouderenzorgvoorzieningen, revalidatieziekenhuizen, residentiële revalidatievoorzieningen en psychiatrische verzorgingstehuizen hebben de voorbije periode meerdere keren de mogelijkheid gehad om sneltesten te bestellen. Er kunnen geen sneltesten meer worden besteld via de Vlaamse Overheid. U kan hiervoor beroep doen op uw apotheek. 

Sneltesten registreren

Elke sneltest moet geregistreerd worden in de CTPC-registratietool onder meer om de contactopsporing mogelijk te maken.

Daarnaast dienen de Ag-sneltesten (het verbruik en het resultaat) geleverd door de Vlaamse Overheid geregistreerd te worden in het e-loket. Hiertoe zijn extra vragen voorzien bij de vragen over testing.

Ook hiervoor biedt VIVEL academie het nodige ondersteuningsmateriaal aan. Via webinars, steekkaarten en instructiefilmpjes via deze link voorzien zij de nodige begeleiding.

Meer info

Een gedetailleerd stappenplan om de sneltesten correct af te nemen, kan u raadplegen per type sneltest in de onderstaande handleidingen.

Klik hier voor een overzicht van de veel gestelde vragen over COVID-19 in ouderenzorgvoorzieningen.