Beschrijving van de werking van het outbreak support team rond COVID-19

Gedetailleerde beschrijving van de werking

Detectie van zorgvoorzieningen met een uitbraak of andere COVID19-gerelateerde problemen

Nieuwe voorzieningen "komen op de radar" de ochtend na de dag waarin ze in het e-loket 2 of meer bewoners hebben opgegeven met een bevestigde COVID19-besmetting.

Een andere manier om voorzieningen op de radar te krijgen, is door het oppikken van signalen. Deze signalen kunnen vanuit de zorgvoorziening zelf komen (bv. een CRA of directeur die een uitbraak meldt telefonisch of per mail), maar kunnen ook via de media, via lokale politici… komen. Dit laat toe soms al eerder op de hoogte te zijn van een uitbraak of om uitbraken te detecteren bij voorzieningen die niet of niet dagelijks cijfers ingeven in het e-loket.

Dagelijks wordt nagekeken bij welke voorzieningen we een sterke stijging zien van de bewoners met een bevestigde SARS-CoV-2 besmetting.

Telefonische contactname

Voorzieningen die nieuw op de radar komen en voorzieningen waar een sterke stijging van het aantal besmette bewoners gezien wordt, contacteren we volgens een prioritering in de mate van het mogelijke.

Tijdens deze contactname brengen we de situatie gedetailleerd in beeld op het vlak van:

  • De grootte van de uitbraak (cijfers van de voorbije dagen versus de actuele situatie in de voorziening)
  • Het type bewoners betrokken bij de uitbraak (mobiliteit, mentale toestand…)
  • De organisatie van de zorg en de infrastructuur van de zorgvoorziening
  • Lokale hulpbronnen
  • De kennis over infectiepreventie en de mate van correcte toepassing van de preventieve maatregelen
  • Het correct gebruik en de beschikbaarheid van persoonlijke beschermingsmiddelen
  • De aanpak van de uitbraak (contact-druppel-isolatie op de kamer, cohortering, mate van scheiding van personeels- en logistieke stromen…)
  • Communicatie (intern/extern)

Daarnaast zijn er ook voorzieningen die we na een eerste telefonisch contact verder telefonisch opvolgen (bv. opvolgen van de resultaten na het testen van de bewoners en/of de personeelsleden van een of meerdere afdelingen).

Beoordelen van de situatie

Van ieder contact maken we een kort verslag, dat we toevoegen aan een opvolgfiche per voorziening. Alle informatie, los vanuit welk kanaal ze komt, wordt er samengebracht. 

Advies geven aan de zorgvoorzieningen

Standaard informeert het Outbreak Support Team bij iedere nieuwe uitbraak het COVID-19 team van de betrokken eerstelijnszone[6], met de melding dat het Outbreak Support Team van Zorg en Gezondheid de uitbraak opvolgt en met de vraag om na te gaan voor welke concrete noden de het COVID-19 team van de zorgraad mee ondersteuning kan bieden. Suggesties voor ondersteuning die we aan de zorgraad geven:

  • Helpen bij het zoeken naar oplossingen bij het in het gedrang komen van de personeelsbezetting
  • Psychosociale ondersteuning: naar bv. lokale initiatieven hieromtrent, of naar o.a. de mobiele support van de Centra voor Geestelijke Gezondheidszorg
  • Adviezen rond gebruik persoonlijke beschermingsmiddelen

Tijdens het eerste telefonisch contact geven we al zo veel als mogelijk adviezen voor de aanpak van uitbraak in de specifieke situatie waarin de voorziening zich bevindt (advies op maat). Deze adviezen handelen o.m. over hoe, wanneer en waarom een cohorte opstarten, over het toepassen van contact-druppel-isolatie, het correct gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen, psychosociale ondersteuning, timing en aanpak van (her)testen…

Daarnaast overlopen we met de voorziening waar zij externe hulp kunnen vinden, op logistiek vlak, op medisch-infectiologisch vlak, op het vlak van bijkomende hulp in de zorg, op het vlak van psychosociale ondersteuning, qua extra beschermingsmateriaal… Voor personeelstekorten zijn de acties die kunnen ondernomen worden grotendeels terug te vinden in het cascadedocument.

Indien dit nodig blijkt doen we een aanbod voor bijkomende vorming op het vlak van infectieziektepreventie, of (na overleg met het team ouderenzorg of het VAPH) voor subsidiëring van tijdelijke managementondersteuning, bv. wanneer de directie of grote delen van het management zijn uitgevallen of dreigen uit te vallen.

Na overleg in hte Outbreak Support Team kunnen we bijkomende acties ondernemen, bv. het inschakelen van de dienst ziekenhuishygiëne van een naburig ziekenhuis, acties via Artsen zonder Grenzen, overleg met inrichtende machten die meerdere voorzieningen besturen om hun aanpak en interne richtlijnen bij te sturen, inschakelen van hulp via het provinciaal of federaal niveau…

Plaatsbezoek

Op basis van alle informatie en contacten kunnen we beslissen om op zeer korte termijn ter plaatse te gaan om de situatie beter in te schatten en om advies te geven. Een specifiek team van deskundigen met terreinkennis doet deze plaatsbezoeken.

Tijdens deze plaatsbezoeken wordt aandacht besteed aan de draagkracht en effectiviteit van het management tijdens de uitbraakperiode, aan de medische opvolging ter plaatse, aan het correct gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen en handhygiëne, aan de manier van cohorteren of isoleren… Het plaatsbezoek resulteert altijd in een aantal concrete adviezen die ter plaatse besproken worden.

Van ieder plaatsbezoek maken we een verslag gemaakt, dat we zo snel mogelijk aan de voorziening bezorgen, zodat zij op basis hiervan – in overleg met alle betrokken partijen – tot bespreking en concrete acties kunnen overgaan.

Het toekennen van een subsidie voor tijdelijke managementondersteuning

De Vlaamse overheid heeft middelen vrijgemaakt om voorzieningen financieel te ondersteunen indien zij een tijdlang een externe manager willen inzetten om een corona-crisissituatie beter te beheersen. Mits zij voldoen aan een aantal criteria kan de afdeling Woonzorg van Zorg en Gezondheid of het VAPH deze middelen ter beschikking stellen voor een bepaalde periode (die kan verlengd worden). De zorgvoorzieningen kunnen zelf iemand kiezen, of een keuze maken uit een lijst van crisismanagers. Bij zeer grote uitbraken kan de voorziening à la minute ingaan op het aanbod vanuit Woonzorg/VAPH.

Casemanagement

Nadat een plaatsbezoek werd uitgevoerd in een voorziening, laat de overheid deze voorziening niet los, maar wordt deze verder nauwgezet opgevolgd, samen met de betrokken overheidsdiensten. De evolutie van de uitbraak zelf (besmettingscijfers) wordt verder opgevolgd door het Outbreak Support Team.

Mogelijke acties die vanuit het casemanagement kunnen ondernomen worden:

  • prioritaire vorming aanbieden of opleggen rond infectiepreventie,
  • aanbod tot aanstelling van een crisismanager,
  • telefonische contacten om de situatie verder op te volgen,
  • dienstbrief met concrete vraag om het agentschap op de hoogte te brengen van de manier waarop ze aan de slag gaan met de adviezen,
  • het afwegen of er nood is aan een meer handhavend optreden.

Inschakelen van externe partners 

Indien het aanbod dat de Vlaamse overheid kan bieden ontoereikend blijkt, kan de stap gezet worden naar de provinciale en federale overheid. 

Op provinciaal vlak kan de provinciale crisiscel, die in nauw contact staat met de lokale noodplanningscoördinatoren en de burgemeesters, samen met de federale gezondheidsinspecteur van de betrokken provincie, de ziekenhuizen en de lokale zorgverleners (bv. huisartsen, thuisverpleegkundigen..) al dan niet verplicht inschakelen. Ook de civiele bescherming kan via deze weg ingeschakeld worden. Bovendien is de federale gezondheidsinspecteur in de betrokken provincie ook noodzakelijk om een gunstig advies te verkrijgen om equipes van defensie te kunnen inschakelen. Los van dergelijk advies kan via deze weg al aan de luitenant, luitenant-kolonel of kolonel die naargelang de provincie hiervoor het aanspreekpunt is, gevraagd worden om een assessment te laten uitvoeren om de situatie en noden concreet in te schatten.

Op federaal vlak bestaat de mogelijkheid om in totaal 2.000 militairen in te schakelen, dit komt neer op 150 à 200 per provincie. Hiervoor is, behalve het advies van de federale gezondheidsinspectie en een voorafgaandelijk assessment, ook het akkoord van de FOD Defensie nodig.

Handhaving

In uitzonderlijke situaties waarbij er een gebrek is aan medewerking vanuit de zorgvoorziening en waarbij hierdoor de veiligheid of de gezondheid van de zorggebruiker bijkomend in het gedrang komt, kunnen de bevoegde agentschappen concrete beschermende maatregelen opleggen aan de zorgvoorziening. Deze maatregelen kunnen, om zeer dringende redenen, ook tijdens een plaatsbezoek worden opgelegd. In geval van niet-naleving van de opgelegde maatregelen wordt een proces-verbaal opgesteld en overgemaakt aan het Openbaar Ministerie. Het niet naleven van opgelegde maatregelen kan bestraft worden met een geldboete, een gevangenisstraf of de beide samen.